Reprezentująca polskich przedsiębiorców Konfederacja Lewiatan uważa, że zapowiadana podwyżka tzw. podatku cukrowego nie przyniesie oczekiwanych skutków zdrowotnych, a jedynie spowoduje podwyżkę cen napojów, zmniejszy zapotrzebowanie na polskie owoce i warzywa oraz osłabi konkurencyjność rodzimej gospodarki.
Jesienią polski rząd ma zająć się projektem ustawy wprowadzającej podwyżkę opłaty cukrowej. Oto, jakie stawki opłaty mają się zmienić w przeliczeniu na 1 litr napoju:
- stała za zawartość cukrów w ilości równej lub mniejszej niż 5 g w 100 ml napoju, lub za zawartość w jakiejkolwiek ilości co najmniej jednej substancji słodzącej, o których mowa w rozporządzeniu nr 1333/2008: z 0,50 zł do 0,70 zł,
- zmienna za każdy gram cukrów powyżej 5 g w 100 ml napoju: z 0,05 zł do 0,10 zł,
- za zawartość dodatku kofeiny lub tauryny: z 0,10 zł do 1,00 zł,
- maksymalna: z 1,20 zł do 1,80 zł.
Ministerstwo chce też rozszerzyć opłatę cukrową na produkty, które do tej pory nie były nią objęte. Chodzi m.in. o koncentraty napojów w postaci innej niż syrop (np. stałej), suplementy diety, napoje zawierające co najmniej 20% soku oraz do 5 g cukru, które jednocześnie zawierają kofeinę, taurynę lub substancje słodzące (np. napoje energetyczne, piwo bezalkoholowe, napoje zawierające substancje słodzące, o których mowa w rozporządzeniu nr 1333/2008).
Chociaż ministerstwo zmianę uzasadnia troską o zdrowie obywateli i zamiarem zniechęcenia ich do kupowania słodkich napojów, jednocześnie w projekcie napisano, że „projektowane zmiany umożliwią również zwiększenie przychodu Narodowego Funduszu Zdrowia”.
Przeciwko podwyżce opłaty cukrowej protestuje Konfederacja Lewiatan reprezentująca polskich pracodawców.
– Proponowane zmiany mają przede wszystkim charakter fiskalny i wynikają z potrzeby zwiększenia dochodów budżetowych, a nie z troski o zdrowie publiczne. Od czasu wprowadzenia opłaty cukrowej nie przedstawiono dowodów potwierdzających jej skuteczność w zmianie nawyków konsumentów czy ograniczeniu problemu otyłości. Dlatego apelujemy o wstrzymanie prac nad projektem ustawy – wyjaśnia Kacper Olejniczak, dyrektor departamentu ochrony zdrowia i sektora life sciences Konfederacji Lewiatan.
Tak mogą wzrosnąć ceny napojów po podwyżce opłaty cukrowej
Zdaniem organizacji podwyżka opłaty cukrowej może oznaczać wzrost cen napojów. Największe podwyżki mogą dotyczyć nektarów niegazowanych (ok. 22,6%), napojów gazowanych (ok. 19,8%) oraz energetycznych (ok. 13,9%). Wyższy podatek może też ograniczyć zapotrzebowanie na owoce i warzywa z krajowych upraw nawet o 7–8%, osłabić konkurencyjność producentów napojów, zmniejszyć poziom inwestycji oraz przełożyć się na redukcję zatrudnienia.
“Dodatkowym ryzykiem jest wzrost zakupów tańszych napojów z krajów sąsiednich, takich jak Czechy, Niemcy czy Litwa, gdzie podobne obciążenia fiskalne nie obowiązują” – przestrzega Konfederacja Lewiatan.
Czy „podatek cukrowy” przyniósł zapowiadane efekty?
Organizacja wskazuje też, że nie ma dowodów na to, aby wprowadzenie opłaty cukrowej wpłynęło na zmianę wyborów konsumentów. Z ustaleń Najwyższej Izby Kontroli wynika, że pięciu największych płatników opłaty zwiększyło sprzedaż napojów objętych podatkiem w latach 2022–2023. Jednocześnie wpływy z opłaty cukrowej nie przełożyły się na wzrost finansowania świadczeń zdrowotnych w porównaniu z okresem sprzed jej wprowadzenia.
Konfederacja Lewiatan ma też zastrzeżenia do objęcia podwyżką opłaty piw bezalkoholowych, które są prozdrowotną alternatywą dla tradycyjnych napojów alkoholowych. Z tego powodu np. w Wielkiej Brytanii piwa bezalkoholowe zostały wyłączone z podatku od napojów słodzonych właśnie ze względu na ich pozytywną rolę społeczną.
– Brak potwierdzonych dowodów na skuteczność obecnej opłaty cukrowej oraz możliwe negatywne skutki gospodarcze i społeczne planowanych zmian powinny skłonić autorów projektu do wycofania go z dalszych prac legislacyjnych – podsumowuje Kacper Olejniczak.
Oprac. Zenon Kubiak
Źródło: Konfederacja Lewiatan
Fot. Towfiqu barbhuiya/pexels.com
