Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych sprawdziła jakość i oznakowanie konserw i przetworów rybnych sprzedawanych na polskim rynku. Informacje zawarte na etykietach konserw i marynat rybnych nie zawsze są jasne i prawidłowe. IJHARS przypomina, na jakie elementy należy zwrócić uwagę.
Nazwa produktu – musi odpowiadać jego składowi oraz procesowi produkcji. Powinna zawierać gatunek ryby, jej formę oraz rodzaj zalewy lub sosu, np. „kawałki tuńczyka w sosie własnym”, „filety śledziowe w zalewie octowej” itp. Jeżeli surowiec rybny został poddany dodatkowej obróbce, np. smażeniu lub pieczeniu, informacja o tym również powinna znaleźć się w nazwie opisowej produktu.
Warto wiedzieć, że nie każda konserwa oznaczona jako „sardynka” musi być wyprodukowana z ryby z gatunku Sardina pilchardus. Przepisy unijne dopuszczają stosowanie nazwy „sardynka” na konserwach wyprodukowanych z innych gatunków ryb śledziowatych, np. śledzia (Clupea harengus) czy szprota (Sprattus sprattus). W takim przypadku nazwie „sardynka” musi towarzyszyć nazwa rodzajowa i łacińska użytej ryby (a także dodatkowo obszar połowu).
Skład produktu – powinien obejmować wszystkie użyte surowce, również składniki komponentów złożonych, np. sosów. Składniki powinny być wymieniane w kolejności malejącej, czyli zaczynać się od tego, które w danym produkcie jest najwięcej. Nazwy składników powinny jasno informować o ich rodzaju i sposobie przetworzenia, np. „olej rzepakowy”, „suszone pomidory”. Wszystkie składniki alergenne muszą być wyraźnie wyróżnione.
Zawartość ryby a masa netto po odsączeniu – wybierając dany produkt nie należy sugerować się wielkością opakowania, ale procentową zawartością ryby lub masą netto po odsączeniu.
Okres trwałości i warunki przechowywania – po otwarciu opakowania należy produkt przechowywać w odpowiednich warunkach i zjeść w czasie zalecanym przez producenta.
Produkty nieopakowane – w przypadku sprzedaży marynaty rybnej „na wagę”, to na miejscu powinny być dostępne informacje dotyczące nazwy produktu, wykazu składników oraz danych producenta.
Wyniki kontroli konserw i przetworów rybnych
IJHARS skontrolowała jakość konserw i marynat rybnych oferowanych przez 106 podmiotów (producentów i sklepy). Nieprawidłowości stwierdzono w większości z nich (65,1 %).
Ze względu na niewłaściwą teksturę, barwę, wygląd i ułożenie płatów śledziowych w opakowaniu zakwestionowano 2,7 % skontrolowanych partii.
W ponad 1/3 partii (37,2 %) ujawniono nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych. Dotyczyły one m.in. niezgodności zawartości tłuszczu, białka i soli z deklaracją w wartości odżywczej, zawartości składników (np. filetów śledziowych i cebuli), postaci handlowej ryby (np. zadeklarowano „tuńczyk jednolity” przy znaczącej ilości płatów i kawałków) oraz masy netto. Wykryto również obecność niedeklarowanego kwasu benzoesowego i jego soli.
Niewłaściwe oznakowana była niemal połowa skontrolowanych partii (44,9 %). Kwestionowano m.in.:
- wartość odżywczą – np. brak obowiązkowej wartości odżywczej, przedstawienie jej w nieprawidłowej kolejności, brak informacji, czy dotyczy produktu przed czy po odsączeniu zalewy, niepodanie informacji o ilości substancji, których dotyczyło oświadczenie żywieniowe;
- skład – np. brak wyszczególnienia wszystkich składników (w tym wchodzących w skład składników złożonych), brak wyróżnienia alergenów, nieprecyzyjne nazwy składników (np. brak informacji o sposobie przetworzenia – suszone, marynowane czy stosowanie określenia „olej roślinny (rzepakowy lub słonecznikowy)” bez wskazania faktycznie użytego oleju);
- nazwę – np. podanie niepełnej nazwy opisowej (w tym brak informacji o rodzaju zalewy i procesie technologicznym, np. marynowaniu) lub stosowanie nazwy nieadekwatnej do użytych surowców (np. „tuńczyk kawałki w oleju roślinnym” zamiast „… w sosie własnym”, „tuńczyk jednolity” mimo znaczącej obecności płatków);
- okres przydatności do spożycia i warunki przechowywania – tj. wydłużenie daty minimalnej trwałości w stosunku do wyników badań przechowalniczych, podanie daty w niewłaściwej kolejności, brak informacji o warunkach przechowywania (w tym po otwarciu);
- masę netto – niezgodność masy netto po odsączeniu deklarowanej na opakowaniu w stosunku do masy stwierdzonej w badaniach laboratoryjnych, podanie pojemności opakowania bez wskazania masy netto produktu, użycie niepoprawnego sformułowania „objętość netto” dla ilości wyrażonej w jednostkach masy.
W przypadku produktów rybnych (marynat) oferowanych luzem, nieprawidłowości dotyczyły składu (brak wykazu składników w miejscu sprzedaży, brak wyszczególnienia wszystkich składników, brak wyróżnienia alergenów) i danych producenta (brak lub podane niepełne).
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego.
Oprac. Zenon Kubiak
Źródło: Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
