Polski system płatniczy to jeden z największych sukcesów cyfryzacji – stał się motorem zmian także w wielu innych obszarach gospodarki. Nowoczesne rozwiązania płatnicze nie tylko usprawniają codzienne transakcje konsumentów i firm, ale również przyspieszają rozwój usług publicznych i sektora MŚP. Jednak w niepewnych czasach gotówka nadal ma swoich zwolenników, a kolejne kraje UE apelują o dywersyfikację środków, by nie opierać swojego kapitału tylko na cyfrowym pieniązdu.
Jak w płatnościach cyfrowych Polska przegoniła Europę?
Polska w ciągu dwóch dekad przeszła długą drogę – od okazyjnego użytkownika płatności elektronicznych w wybranych dziedzinach do jednego z kluczowych rynków płatniczych w Unii Europejskiej. Średnioroczny wzrost liczby cyfrowych transakcji od 20 lat to około 15% rok do roku, co jest jednym z najwyższych wskaźników w Europie. Pod względem nasycenia rynku, już teraz przewyższamy wiele gospodarek zachodnich. Nowości płatnicze w Polsce adaptowane są szybciej niż w większości unijnych krajów, jednocześnie część konsumentów jest relatywnie mocno przywiązana do gotówki. Mimo dużego potencjału i wielu efektywnych wdrożeń na rynku płatniczym, Polska w wielu obszarach cyfryzacji nadal nadrabia zaległości wobec bardziej rozwiniętych państw. Barierą do dalszej, szerszej digitalizacji jest nadal stosunkowo niski poziom umiejętności cyfrowych wśród społeczeństwa, w tym wśród przedsiębiorców. W porównaniu do europejskich konkurentów gorzej wypadamy również pod kątem adopcji zaawansowania technologii czy korzystania z e-usług – pokazuje raport.
Jak podkreślił Futurysta – Gerd Leonhard obecny na konferencji Future of Payments 2025: zmiany technologiczne zazwyczaj nie są liniowe, długo wydają się nieznaczące, po czym następuje punkt przełomu i szybka migracja rynku. I jest to również charakterystyczne dla absorpcji rozwiązań na rynku płatności.
Impulsy do rozwoju
Jednym z głównych motorów wzrostu obrotu cyfrowego w Polsce są karty płatnicze. Jak pokazuje raport „Przyszłość płatności jest dziś. Polska liderem Europy” do takiej sytuacji przyczynia się m.in. intensywny rozwój infrastruktury akceptacji oraz szybka popularyzacja transakcji kartowych wśród użytkowników.
– Dynamiczna rozbudowa infrastruktury płatniczej to wpływ świadomych działań i unikatowej na skalę światową współpracy rynkowej. Wzrost liczby terminali POS na przestrzeni dwóch dekad pozwolił Polsce zniwelować dystans do średniej UE – z 4 terminali na 1000 mieszkańców w 2004 r. do 37 w 2024 r. To efekt zarówno rosnącej popularności płatności cyfrowych wśród konsumentów, jak i poprawiającej się dostępności technologii płatniczych, na co wpływ miała działalność banków, agentów rozliczeniowych, organizacji płatniczych oraz administracji publicznej – interesariuszy Fundacji Polska Bezgotówkowa – mówi Joanna Erdman, prezeska Fundacji Polska Bezgotówkowa.
Gotówka na niepewne czasy
Mimo dynamicznego rozwoju cyfrowych płatności, w ostatnich latach kolejne banki centralne krajów europejskich apelują do obywateli by pewną część środków posiadać w gotówce. — System płatności w Holandii działa obecnie sprawnie, awarie są rzadkie, ale w razie cyberataku, zakłóceń w dostawach prądu lub napięć politycznych może dojść do poważnych zakłóceń— powiedziała Inge van Dijk, dyrektor ds. płatności w holenderskim banku centralnym DNB. Połowę płatności w Niederlandach obsługują dwaj główni dostawcy usług płatniczych, dlatego przy transaatlantyckich napięciach geopolitycznych warto dywersyfikować środki płatnicze między nowoczesnością, a tradycją.
Banki centralne, ministerstwa finansów i agencje ochrony cywilnej w kilku krajach zalecają obecnie, aby gospodarstwa domowe posiadały kilkudniowy zapas gotówki na niezbędne zakupy. Przykładowo, władze w Niederlandów, Austrii i Finlandii sugerują posiadanie kwoty ok. 100 euro na członka gospodarstwa domowego lub wystarczającej na pokrycie podstawowych potrzeb przez ok. 72 godziny.
Awarie prądu i systemów płątniczych w Hiszpanii, Danii i Portugalii, trwajaca wojna w Ukrainie pokazują, że mimo rozwoju płatnosci cyfrowych, gotówka nadal jest niezbędna na trudne czasy.
źródło: Polska Bezgotówkowa, Fakt
oprac. Zbyszko Zalewski
