W sprzedaży jest wiele produktów posiadających nazwy chronione. To unikalne towary regionalne i tradycyjne, których nazwy są zastrzeżone w Unii Europejskiej. Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, czy rzeczywiście produkty sprzedawane w polskich sklepach i targowiskach jako Oscypek, Feta, Halloumi, Kabanosy Staropolskie rzeczywiście spełniają wymagane warunki.
W Unii Europejskiej istnieje system oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności, który chroni ponad 3 tys. nazw konkretnych produktów – środków spożywczych, produktów rolnych, win, napojów spirytusowych. Te systemy ochrony jakości to: oznaczenie geograficzne (OG), chroniona nazwa pochodzenia (ChNP), chronione oznaczenie geograficzne (ChOG) oraz gwarantowana tradycyjna specjalność (GTS) – wyjaśnia Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.
Zadaniem systemu jest ochrona nazw specyficznych produktów o charakterystycznych walorach, związanych z wyjątkową kulturą, tradycją, historią, społecznością i przyrodą danego obszaru. Specjalne oznaczenia poświadczają autentyczność danego produktu i są rękojmią jakości.
Aby produkt mógł posiadać odpowiednie oznaczenie, musi mieć specyfikację wyodrębniającą ten produkt spośród innych i udowadniającą jego specyficzne cechy, która musi być zarejestrowana w Unii Europejskiej. W Polsce jest już 49 produktów, których nazwy zostały zarejestrowane w tym systemie.
Produkty o zarejestrowanych nazwach w systemie oznaczeń geograficznych są chronione przed nadużyciami, takimi jak wykorzystywanie w celach komercyjnych zarejestrowanej nazwy dla produktów nieobjętych rejestracją, imitowanie produktów i wszelkie inne praktyki mogące wprowadzić w błąd zainteresowanych co do prawdziwego pochodzenia produktu. Nieuprawnione stosowanie zarejestrowanej nazwy produktu podlega karze administracyjnej. Niezależnie od specyfikacji takie produkty, oprócz wymagań określonych w specyfikacji, muszą spełniać także podstawowe wymogi jakości handlowej dotyczące składu i oznakowania.
Wyniki kontroli
IJHARS skontrolowała produkty posiadające nazwy zarejestrowane jako ChNP, ChOG i GTS z Polski, a także z Włoch, Francji, Grecji, Szwajcarii, Hiszpanii, Danii i Niemiec. Kontrolowano produkty w opakowaniach jednostkowych oraz sprzedawane luzem. Łącznie skontrolowano żywność w 34 punktach sprzedaży: w sklepach wielkopowierzchniowych, sklepach z tzw. zdrową żywnością i targowiskach na terenie wszystkich województw.
Kontrolą objęto 23 partie produktów z Polski takich jak m.in. Ser Koryciński Swojski, Oscypek, Kabanosy Staropolskie, Kiełbasa Krakowska Sucha Staropolska i Miód Drahimski. Jeśli chodzi o produkty zagraniczne skontrolowano 54 partie m.in. serów Feta, Halloumi, Gorgonzola, przetworów mięsnych Mortadella Bologna, Schwarzwälder Schinken, Prosciutto di Parma i oliwy z oliwek.
Nieprawidłowe znakowanie stwierdzono w 15 partiach (19,5 % skontrolowanych) – 8 polskich i 7 zagranicznych, ale tylko w dwóch przypadkach doszło do bezprawnego oferowania do sprzedaży produktu nawiązującego do chronionej nazwy bez posiadania dokumentów potwierdzających zgodność produktu ze specyfikacją. inne uchybienia dotyczyły nieprawidłowego podania informacji o wartości odżywczej, braku nazwy producenta itd.
Wobec stwierdzonych nieprawidłowości zastosowano sankcje przewidziane w obowiązujących przepisach prawa żywnościowego – wyjaśnia IJHARS.
Oprac. Zenon Kubiak
Źródło: IJHARS
