Krajowy System e-Faktur miał uszczelnić polski obrót gospodarczy – i w warstwie podatkowej rzeczywiście to robi. Jednak przedsiębiorcy prowadzący handel zagraniczny powinni zachować czujność. Najgroźniejsze dla eksporterów oszustwa, takie jak tzw. distribution fraud (oszustwo dystrybucyjne), rozgrywają się zanim jakakolwiek faktura powstanie, a więc poza zasięgiem systemu.
System, który widzi faktury, ale nie rejestruje zamówień
Od lutego 2026 r. Krajowy System e-Faktur stał się obowiązkowy dla największych podatników, a od kwietnia – dla zdecydowanej większości polskich przedsiębiorców. Każda faktura B2B, również ta wystawiana zagranicznemu kontrahentowi, musi przejść przez centralny system Ministerstwa Finansów. KSeF został zaprojektowany przede wszystkim jako narzędzie walki z oszustwami podatkowymi: pustymi fakturami, karuzelami VAT, fikcyjnym obrotem. W kwietniu 2026 r. resort finansów uruchomił w Aplikacji Podatnika dodatkowy mechanizm zgłaszania tzw. faktur scamowych – dokumentów, co do których istnieje podejrzenie, że nie odzwierciedlają rzeczywistej transakcji.
Naturalne jest więc pytanie, czy system, który ewidencjonuje każdą fakturę w kraju, ukróci również oszustwa wymierzone bezpośrednio w firmy, w tym te, na które od lat narażeni są polscy eksporterzy.
Oszustwo, które dzieje się przed fakturą
Distribution fraud to zjawisko, które polega na podszywaniu się pod duże, wiarygodne europejskie sieci handlowe. Oszuści kontaktują się z polskimi firmami, najczęściej małymi i średnimi, które dopiero rozwijają sprzedaż zagraniczną. Już w pierwszej wiadomości pojawia się duże, konkretne zamówienie – bez negocjacji, bez próśb o próbki, za to z propozycją wydłużonego terminu płatności. Gdy towar trafia do wskazanego centrum logistycznego, znika bez płatności. Prawdziwa sieć handlowa, pod którą podszyli się sprawcy, o niczym nie wie.
Cały ten scenariusz rozgrywa się w korespondencji handlowej, w zamówieniu, w relacji z rzekomym kontrahentem, czyli w warstwie, której KSeF nie obejmuje. Faktura – jedyny element transakcji widoczny dla systemu – powstaje dopiero na końcu, gdy decyzja o wysyłce towaru już zapadła. Co więcej, faktura wystawiona przez oszukanego eksportera jest z punktu widzenia KSeF całkowicie poprawna: wystawił ją istniejący podmiot, dokumentuje ona realną wysyłkę towaru. Problem w tym, że po drugiej stronie transakcji nie stoi prawdziwa firma, tylko oszust.
Podobnie ograniczoną rolę odgrywają kody QR, które muszą znaleźć się na fakturach przekazywanych zagranicznym kontrahentom poza systemem.
Również mechanizm zgłaszania faktur scamowych, choć cenny w walce z wyłudzeniami VAT, jest – jak wskazuje ekspertka – ukierunkowany na nieprawidłowości w obszarze fakturowania. W przypadku distribution fraud może mieć zastosowanie jedynie wtórnie, gdy oszustwo obejmuje także wykorzystanie nieautentycznych dokumentów. Nie zapobiega jednak fałszywym zamówieniom i podszywaniu się pod znane sieci handlowe.
KSeF uszczelnia formę, nie treść
Czy zatem KSeF w ogóle pomaga w walce z fraudami? Tak, ale trzeba precyzyjnie rozumieć, z którymi. W obszarze oszustw podatkowych i formalnych system znacząco podnosi poziom transparentności, ogranicza możliwość wystawiania fikcyjnych dokumentów i ułatwia kontrolę zgodności rozliczeń. Centralna ewidencja faktur może też pośrednio przyspieszyć formalną weryfikację podmiotów i ich historii transakcyjnej, choć nie potwierdzi, czy zamówienie rzeczywiście pochodzi od właściwego kontrahenta.
Dla przedsiębiorców oznacza to jedno – cyfryzacja fakturowania nie zwalnia z czujności. Sygnały ostrzegawcze pozostają te same od lat: pierwsze zamówienie na kwotę wyraźnie przekraczającą skalę działalności firmy, brak zamówienia testowego, wydłużony termin płatności, uproszczona umowa, dostawa do centrum logistycznego zamiast magazynu odbiorcy czy natychmiastowa zgoda na cesję wierzytelności. Weryfikacja odbiorcy – samodzielna lub z pomocą doświadczonego faktora – to standardowa procedura, która pozwala wychwycić nieprawidłowości, zanim towar opuści magazyn.
oprac. A. Nowaczyk
źródło: Biuro Prasowe Bibby Financial Services
Fot. Mikhail Nilov/pexels.com
Fraza kluczowa: oszustwa w handlu
Tagi: KSeF, Krajowy System e-Faktur, oszustwa w handlu, distribution fraud, (oszustwo dystrybucyjne
