8 lipca wchodzą w życie nowe przepisy o Państwowej Inspekcji Pracy, które mają pomóc jej pracownikom skuteczniej zwalczać zjawisko zatrudniania pracowników na umowę zlecenie, B2B itp., gdy wykonywany charakter zadań wskazuje, że powinna ich obejmować umowa o pracę. Przepisy przewidują abolicję dla przedsiębiorców, którzy w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie przepisów dobrowolnie zmienią nieprawidłowo zastosowaną umowę cywilnoprawną w umowę o pracę.
Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy przyznaje okręgowym inspektorom pracy uprawnienia do przekształcania umów, które są niezgodne z prawem. Oznacza to np., że jeżeli osoba faktycznie świadczy pracę, ale ma umowę zlecenia, to okręgowy inspektor będzie mógł zamienić tę umowę w umowę o pracę.
“Nie oznacza to, że inspektorzy będą mogli dowolnie zmieniać umowy. Nowe przepisy chronią prawa wszystkich stron. Okręgowy inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję o przekształceniu umowy wyłącznie w sytuacjach określonych prawem, po przeprowadzeniu kontroli i spełnieniu określonych warunków” – wyjaśnia na swojej stronie Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.
Jak będzie wyglądało postępowanie?
Każdy pracownik zatrudniony na umowie cywilnoprawnej, który uważa, że powinien być zatrudniony na podstawie umowy o pracę, może to zgłosić Państwowej Inspekcji Pracy. Ta przeprowadzi kontrolę, która nie musi być zapowiedziana. Jeżeli inspektor wykryje nieprawidłowości, w pierwszej kolejności wyda polecenia usunięcia naruszeń. Oznacza to, że inspektor wyznaczy termin na zawarcie umowy o pracę lub ustalenie faktycznych warunków współpracy w taki sposób, żeby była zgodna z prawem. Dopiero w przypadku, kiedy polecenie nie zostanie wykonane, inspektor PIP będzie mógł złożyć wniosek do Okręgowego Inspektora Pracy o wydanie decyzji przekształcającej nieprawidłowo zawartą umowę w umowę o pracę. Zarówno pracodawca, jak i pracownik będą mogli odwołać się od tej decyzji do sądu pracy, co wstrzyma jej wykonanie do momentu wydania orzeczenia. Co ważne, w przypadku odwołania sąd będzie mógł udzielić zabezpieczenia. Zapewni to ochronę przez zwolnieniem lub rozwiązaniem umowy w trakcie postępowania przed sądem.
Ministerstwo zapewnia, że celem nowych przepisów jest nie tylko ochrona pracowników, ale też pracodawców, którzy dziś muszą czasem konkurować z nieuczciwą konkurencją.
“Powody do obaw mają wyłącznie nieuczciwi przedsiębiorcy, którzy wykorzystują swoją przewagę na rynku pracy i oferują niezgodne z prawem, a czasem wręcz niegodne warunki zatrudnienia. Proponując pracę z ominięciem Kodeksu pracy, pozbawiają zatrudnionych ich praw pracowniczych, w tym zapłaty za pracę nadliczbową, urlopu wypoczynkowego czy uprawnień związanych z rodzicielstwem. Od 8 lipca takie działania będą obarczone znacznie większym ryzykiem” – wyjaśniał niedawno Marcin Stanecki, będący wówczas Głównym Inspektorem Pracy.
Jakie cechy formy zatrudnienia wskazują, że pracownik powinien mieć umowę o pracę?
- podporządkowanie organizacyjne – zleceniobiorca wykonuje polecenia zlecającego,
- pracownik pracuje w wyznaczonym mu miejscu i czasie
- po stronie wykonawcy nie występuje realne ryzyko gospodarcze.
Nowością będzie też możliwość kontrolowania przez PIP także podmiotów, które nie zatrudniają żadnego pracownika na podstawie umowy o pracę, lecz zawierają umowy cywilnoprawne. Do tej pory brak statusu pracodawcy uniemożliwiał inspektorom pracy podjęcie kontroli takich firm.
Kary za umowy cywilnoprawne, jeśli powinna być umowa o pracę
Od 8 lipca zmienią się także wysokości kar za wykroczenia przeciwko prawom pracownika takie jak m.in. zawarcie pozornej umowy cywilnoprawnej w miejsce umowy o pracę. Minimalna kara wzrośnie z 1000 do 2000 zł, a maksymalna grzywna, nakładana przez sąd w postępowaniu wykroczeniowym, wzrośnie do 60 000 zł w miejsce dotychczasowych 30 000 zł.
Przepisy przewidują abolicję dla przedsiębiorców, którzy w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie przepisów dobrowolnie zmienią nieprawidłowo zastosowaną umowę cywilnoprawną w umowę o pracę.
Oprac. Zenon Kubiak
Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej
Fot. olla danilevitch/pexels.com
